Burze tornadoowe są jednymi z najbardziej nieprzewidywalnych i destrukcyjnych zjawisk meteorologicznych na świecie. W Polsce zdarzenia tego typu nie są zbyt częste, ale kiedy dochodzi do nich, mogą spowodować ogromne straty materialne i ludzkie. Według danych Głównego Geofizyka Polskiego z lat 2010–2022, w kraju odnotowano ponad 150 potwierdzonych przypadków tornad, z czego największe w skali kraju miały miejsce w latach 2013 i 2018. W 2013 roku tornado w okolicach Łodzi zniszczyło ponad 50 budynków, a w 2018 roku w województwie mazowieckim uderzyło w kilka wsi, powodując zniszczenia na sumie ponad 10 milionów złotych.
W Polsce najczęściej tornada występują w okresie od kwietnia do września, zwłaszcza w dniach przed burzami, kiedy silne konwekcja atmosferyczna może wywołać powstawanie wirów. Regiony najbardziej narażone to północno-wschodnia część kraju – głównie Mazowsze, Podlasie i województwa warmińsko-mazurskie. W 2022 roku szczególnie dotkliwe były tornada w województwie podlaskim, gdzie w ciągu kilku godzin zniszczenia dotknęły ponad 100 gospodarstw domowych.
Jak rozpoznać burzę tornado?
Najważniejszym sygnałem, że może pojawić się tornado, jest nagły rozwój burzy z silnym opadem deszczu, gradem i silnym wiatrem. Warto zwrócić uwagę na następujące objawy:
- Ciemne, niebiesko-brązowe chmury, które szybko rosną wysoko w powietrzu.
- Cichą, ale gwałtowną burzę, z gromami i błyskawicami.
- Wiatr, który nagle staje się bardzo silny i zmienia kierunek.
- Widoczne wiry w chmurze, które mogą wskazywać na powstawanie wiru tornado.
Warto pamiętać, że tornado może pojawić się w ciągu kilku minut po rozpoczęciu burzy, dlatego najważniejsze jest szybkie reagowanie.
Jak chronić się przed tornadem?
W przypadku wystąpienia tornada najbezpieczniejszym miejscem jest podziemny pomieszczenie, taki jak piwnica lub schronienie przeciwburzowe. Jeśli takiego nie ma, należy schronić się w najniższym pomieszczeniu budynku, zabezpieczając się przed uderzeniami prądu i ścianami. W przypadku, gdy nie ma możliwości schronienia się wewnątrz budynku, należy schronić się w niskim, płaskim miejscu, np. w dołku lub pod drzewem – jednak należy pamiętać, że drzewa mogą być uszkodzone przez silny wiatr i nie są bezpieczne.
Warto również regularnie monitorować prognozy pogody, korzystając z usług meteorologicznych, takich jak tutaj lub aplikacji pogodowych. Dzięki temu można być przygotowanym na ewentualne zagrożenie i podjąć odpowiednie kroki.
Najgroźniejsze tornada w historii Polski
Najbardziej znane tornada w historii Polski miały miejsce w 1999 roku w województwie podkarpackim. Tornado w okolicach Jarosławia zniszczyło ponad 100 budynków, a ofiarą wypadków było ponad 5 osób. W 2001 roku tornado w województwie lubelskim zniszczyło kilka wsi, powodując straty na sumie ponad 20 milionów złotych. W ostatnich latach szczególnie dotkliwe były tornada w województwie mazowieckim w 2018 roku, które spowodowały zniszczenia na sumie ponad 10 milionów złotych.